Wat gebeurt er wanneer de wereld waar je vandaan komt niet meer als thuis aanvoelt?

We praten meestal over groei als iets positiefs, zelfs iets noodzakelijks. Je leert bij, krijgt andere en nieuwe kansen, ontmoet nieuwe mensen en komt terecht in omgevingen die vroeger misschien heel ver van je af stonden, misschien zelfs onbereikbaar leken.

Maar groei betekent soms ook dat je je losmaakt van een omgeving of van overtuigingen waarmee je bent opgegroeid. Ja, soms zelfs van mensen.

Dat klinkt harder dan “uit elkaar groeien”, maar soms is het gewoon wat er gebeurt. Je maakt andere keuzes, kijkt anders naar de wereld en merkt dat bepaalde relaties niet meer helemaal werken. Of dat je jezelf kleiner moet maken om ze te laten werken. Dan kun je blijven proberen om ergens bij te horen omdat het ooit vertrouwd was, of aanvaarden dat je veranderd bent.

Ik heb in mijn leven helaas ook afscheid genomen van mensen. Soms zeer bewust, soms omdat onze levens simpelweg een andere richting uitgingen.

Daar wordt minder over gepraat. En er ligt toch nog een klein beetje taboe op.

Want het verhaal dat we graag vertellen is dat je kunt groeien zonder iets te verliezen. Dat je loyaal moet blijven aan mensen, systemen, omgevingen. Dat je succesvol kunt worden en toch “helemaal dezelfde” kunt blijven. Dat je nieuwe werelden kunt betreden en ondertussen iedereen en alles van vroeger gewoon meeneemt.

Ik geloof daar niet in. Sommige groei kost iets. De meeste groei kost iéts.

En het moeilijkste is misschien niet het afscheid zelf, maar eerder wat erna komt. Want je laat een wereld achter waarin je de regels kende, maar dat betekent niet dat je je automatisch thuis voelt in de volgende.

Ik heb dat zelf vaak gevoeld. Je komt in kamers terecht waar je vroeger misschien naar opkeek. Je zit plots aan tafels waarvan je nooit gedacht had dat je er zou zitten. Professioneel kun je daar perfect je plaats hebben en toch het gevoel hebben dat je er niet helemaal bij hoort.

Je kent de spelregels nog niet allemaal. Je achtergrond is anders. Je vraagt je af of de anderen niet veel beter weten wat ze aan het doen zijn. En soms is één gesprek genoeg om opnieuw heel bewust te worden van waar je vandaan komt.

Het kan ongelooflijk eenzaam zijn. Want teruggaan is ook geen echte optie meer. Niet omdat je je te goed voelt voor de wereld waaruit je komt, maar omdat je niet kunt doen alsof je niet veranderd bent. Je kunt je referentiekader niet opnieuw kleiner maken. Je kunt niet vergeten wat je ondertussen hebt gezien, geleerd of ervaren.

Je zit dus al dan niet tijdelijk vast tussen twee werelden. De ene voelt niet meer helemaal als thuis. De andere nog niet. Ik denk dat we dat deel van ambitie en groei onderschatten.

We spreken veel over de moed die nodig is om ergens naartoe te gaan, maar veel minder over de moed die nodig is om te aanvaarden dat je daardoor soms ook ergens van weggaat. De moed om iets los te laten. Dat geldt niet alleen voor sociale mobiliteit of carrière.

Het gebeurt wanneer je ondernemer wordt en je omgeving niet begrijpt waarom je zoveel risico neemt. Wanneer je leiding moet geven aan mensen die gisteren nog collega's waren. Wanneer je promotie maakt en merkt dat bepaalde gesprekken anders worden zodra jij de eindverantwoordelijkheid draagt. Wanneer je keuzes maakt die niet meer passen bij wat je omgeving normaal vindt.

Groei creëert mogelijkheden, maar evenzeer afstand. Daar zit voor mij een van de moeilijkste paradoxen in. We willen groeien én verbonden blijven. We willen veranderen én dezelfde relaties behouden. We willen ergens anders naartoe zonder echt iets achter te laten.

Maar soms kan dat niet.

Misschien is dat ook waarom leiderschap eenzaam kan voelen. Niet alleen omdat je bepaalde beslissingen uiteindelijk alleen moet nemen, maar omdat leiderschap je voortdurend van positie doet veranderen. Je hoort bij de groep, maar staat er ook buiten. Je moet dichtbij genoeg zijn om mensen te begrijpen en tegelijk voldoende afstand houden om beslissingen te nemen die zij misschien niet zouden nemen.

Dat is geen pleidooi voor afstand. Integendeel.

Het is erkennen dat groeien en ergens bij horen soms met elkaar botsen. Ik dacht vroeger dat het doel uiteindelijk moest zijn om opnieuw een plek te vinden waar ik volledig thuishoorde.

Ondertussen weet ik wel beter.

Eenmaal je gaat groeien en beweegt tussen werelden is er geen perfecte omgeving meer waar je perfect in past of een groep waar je helemaal bijhoort. Je wereld wordt wel groter en je gaat vooruit, maar je sense of belonging wordt uitgedaagd  en dat is de prijs die je betaalt.